Thursday, November 27, 2008

Hikaye

Bir hikaye anlatirken gelecekte olusacak duygu/olgu ortamini seyirciye hissettirmenin yollarindan biri foreshadowing. Gerginlik gerekiyosa mesela, bastan ufak ufak cevresel olaylarla adami germek lazim. Mutluluk gelcekse bir yerden, beklentisini onceden satmaya baslamak lazim. Simdiyle gelecek arasinda kopruleri seyircinin kafasinda kurmak lazim. Boylece hem hikaye daha inandirici olacaktir, hem seyirci hikaye boyunca kafasini calistirmak durumnda kaldigi icin duygunun icine daha iyi girecektir. Sinema dilinde kullanimina goz cikartan ornek (hem de azicik nostalji olsun. hikayeye takilmayalim lutfen, konu foreshadowing): http://www.youtube.com/watch?v=apGAqhEpzUE (daha cok nostalji icin: http://www.youtube.com/watch?v=4KE3jIc0Bu0)

Hikaye kendi hayatinizsa, simdiki sizin kafasinda gecmis zamanlar donuyosa, hikayede buldugunuz pointerlara foreshadowing denebilir mi peki? Belki flashback, ya da daha cok guzel sebebe baglamaca mi? Keza hayatla hikaye arasindaki fark birinin sonunun yazar tarafindan coktan biliniyor olmasidir. Sonucu bildikten sonra sebepleri oturtmaya calisirken dikkat etmek gerekir zira insanin kendini kandirmasi kolaydir.

Yine de hayat bir sanatsa, guzel bir hikaye olarak ucuncu kisilere ulastirilacaksa, ben o pointerlari o hikayenin icine foreshadowing diye koyarim ablam. Nesillerdir kendini tekrar eden olaylar eklerim, paralel hayatlar eklerim, onceden yazilmis hikayelere referanslar atarim. Bal rengi gozleri olan roman kahramani, merakindan yaramaz, kucuk, guzel Ayse'den baslarim, varligi Ayse'yi andiran Gozde'yi anlatirim, Gozde'nin onemini farkedemeden buldugu kavramlari alirim, Ruhlar Evi'nin agzimda biraktigi tattan Memnune'nin kararliligini, Ali Turan'in maceralarini, Sukru'yle Nilufer'in mutsuz hayatlarini, Reha'yla Kasif'in haytaliklarini anlatirim, alir kendime baglarim. Hikayem foreshadowingden, simgeden gecilmez olur. Bu kadar seviyorum ben bu kavrami. Uclari birnirine baglanan ipler yumagi olur hikayem. Tutarli olur, bulmacali olur, bol karakterli olur, Sedefleri, Levendleri, yagmurlari, kokulari, renkleri, helvasi, irmigi, tahini olur. Ayni foreshadowingden cikar, yanlis yola sapar, doner dolasir, su yolunu bulur der. Iyi anlatabilirsem, bence eglenceli olur. Edebiyat dersinde parcalayip her kelimesine anlam yuklemeye kalkarlarsa, cabalari asilsiz olmamis olur. Olur ya, hikaye katlanarak buyuyebilir. Butunune hakim olmak zor olur ama sonunda kafamda donen sey beni gulumsetir, benden geriye kalan sey olur. Hikayeler guzeldir.

No comments: